MENU
 
Wszystkie kategorie IO Tarczyca PCOS Poporodowe Zapalenie Tarczycy Lifestyle

Berberyna naturalne panaceum?

Berberyna jest głównym składnikiem Berberysu zwyczajnego, tradycyjnego chińskiego zioła leczniczego stosowanego w zaburzeniach zapalnych i cukrzycy. Jest żółtym, bezwonnym proszkiem o charakterystycznej goryczy [1]. Powszechnie znana już w czasach starożytnych, w Polsce dopiero zyskująca na popularności [2].Czy słusznie?

Berberyna a glikemia

Najczęściej wymienianym w literaturze działaniem berberyny jest wpływ na obniżanie poziomu glukozy we krwi [3]. Badania dowiodły jej działania hipoglikemicznego w następstwie zwiększenia wrażliwości na insulinę, modulowania mikroflory jelitowej, aktywacji szlaku adenozynowego AMPK, stymulowania glikolizy w tkankach obwodowych oraz hamowania glukoneogenezy w wątrobie [4]. Lan i wsp. przeprowadził metaanalizę 27 randomizowanych kontrolowanych badań klinicznych z udziałem 2569 pacjentów z cukrzycą typu 2. Nie stwierdzono statystycznych różnic między stosowaniem berberyny a doustnych leków hipoglikemicznych w obniżaniu poziomów: glikemii na czczo, glikemii poposiłkowej i hemoglobiny glikowanej HbA1c. Co ważne – we wszystkich 27 badaniach nie zgłoszono poważnych działań niepożądanych [5].

Berberyna a PCOS

Poza leczeniem zaburzeń glikemii berberyna może być zalecana w leczeniu zespołu policystycznych jajników (PCOS), w przebiegu którego obserwujemy hiperinsulinemię i insulinooporność [6]. Berberyna zwiększa bowiem wrażliwość tkanek na insulinę, a jej właściwości terapeutyczne uważa się za porównywalne do metforminy [7]. Czteromiesięczna kuracja berberyną w dawce 0,4 g trzy razy dziennie poprawiła u badanych pacjentek z PCOS parametry owulacyjne i wzorzec menstruacyjny.

Pozytywnie wpłynęła na insulinowrażliwość oraz poziomy lipidów i globuliny wiążącej hormony płciowe (SHBG sex hormone binding globulin) u kobiet z PCOS [8]. Analogiczne wyniki otrzymano w randomizowanym badaniu klinicznym z udziałem 89 pacjentek z PCOS, w którym leczenie berberyną w porównaniu z metforminą dodatkowo skutkowało zmniejszeniem obwodu talii i stosunku talii do bioder (WHR – waist to hip ratio) [9].

Berberyna a zespół metaboliczny

Warto zacząć od tego: czym jest zespół metaboliczny?
Według WHO do stwierdzenie zespołu metabolicznego należy rozpoznać 1 z następujących czynników:
Cukrzyca typu 2 (stężenie glukozy na czczo ≥126 mg/dl (7 mmol/l) lub glikemia 2 godziny po obciążeniu glukozą ≥200 mg/dl (11,1 mmol/l))
Upośledzona tolerancja glukozy (stężenie glukozy na czczo <126 mg/dl (7 mmol/l) lub glikemia 2 godziny po obciążeniu glukozą ≥7,8 mmol/l (140 mg/dl) i <200 mg/dl (11,1 mmol/l))
Nieprawidłowa glikemia na czczo (stężenie glukozy na czczo ≥110mg/dl (≥6,1 mmol/l) i <126 mg/dl (7 mmol/l) lub glikemia 2 godziny po obciążeniu glukozą <140 mg/dl (7,8 mmol/l))
Insulinooporność (zużycie glukozy poniżej najniższego kwartyla właściwego dla populacji badanej w warunkach klamry euglikemiczno-hiperinsulinemicznej)

oraz co najmniej 2 z wymienionych poniżej czynników:
Otyłość centralna (WHR >0,9 mężczyźni; >0,85 kobiety i/lub BMI >30 kg/m2)
Dyslipidemia (trójglicerydy ≥1,7 mmol/L (≥150 mg/dl) i/lub HDL <0,9 mmol/L (<35 mg/dL) mężczyźni; <1,0 mmol/L (<39 mg/dL) kobiety)
Ciśnienie tętnicze krwi ≥140/90 mmHg (zweryfi kowane z ≥160/90 mmHg) i/lub leczone nadciśnienie tętnicze
Mikroalbuminuria (wydalanie albumin z moczem) ≥20 μg/min lub stosunek stężenia albuminy do kreatyniny ≥30 mg/g [23]

Wracając do tematu czyli berberyna a zespół metaboliczny? Czy to może działać? W randomizowanym badaniu klinicznym prowadzonym metodą podwójnie ślepej próby z udziałem 106 osób z zespołem metabolicznym podawanie 200 mg suszonego berberysu trzy razy dziennie przez 6 tygodni znacznie poprawiło profil lipidowy pacjentów [10]. W innym badaniu dawka 500 mg pozwoliła również zmniejszyć skurczowe ciśnienie krwi oraz wpłynęła korzystnie na profil wydzielania insuliny [11].

Możliwość zastosowania berberyny w zespole metabolicznym sugeruje, że ma ona także korzystny wpływ na parametry lipidowe

Berberyna a profil lipidowy

W trzech systematycznych przeglądach randomizowanych analizowano hipolipemiczne działanie berberyny. Jeden z nich zawiera wyniki 11 badań, w których łącznie wzięło udział 874 uczestników. Ich analiza wykazała, że ​​podawanie berberyny znacznie zmniejszyło poziomy trójglicerydów i lipoprotein o małej gęstości (LDL), zauważalnie zwiększyło z kolei poziom lipoprotein o dużej gęstości (HDL) [12].

Analogiczne wyniki otrzymano w metaanalizie Lan i wsp. obejmującej aż 27 badań klinicznych [5]. Być może w przyszłości berebrynę, uda się wdrożyć ją jako wspólny składnik terapii cukrzycy i hipercholesterolemii. Fogacci i wsp. ocenili wpływ połączenia berberyny i sylimaryny na poziomy lipidów w surowicy i glukozy w osoczu na czczo.

WOW – sylimaryna + berberyna – związek idealny

Sylimaryna- kompleks flawonolignanów z owocu Sylibum marianum w badaniach przedklinicznych​​hamowała aktywność acylotransferazy cholesterolu i reduktazy HMG-CoA, poprawiając wychwyt LDL przez wątrobę oraz zmniejszając wchłanianie cholesterolu i biosyntezę lipoprotein [14,15]. Zauważono także, że podawanie sylimaryny w celu poprawy kontroli glikemii zmniejszało zapotrzebowanie na insulinę u pacjentów leczonych insuliną z cukrzycą typu 2 i marskością wątroby [16].

Prawdopodobnie sylimaryna poprawiała doustną biodostępność berberyny poprzez bezpośrednią interakcję z glikoproteiną P [17]. Teoria ta wymaga dalszych badań, ale możliwym wydaje się, że skojarzone podawanie sylimaryny i berberyny wiąże się z poprawą zarówno profilu lipidów, jak i poziomu glukozy[18].

Berberyna a nowotwór

Zbadano również wpływ berberyny na zdolność migracji i inwazji komórek nowotworowych. Zauważono, że w ludzkich komórkach raka płuca A549 berberyna modyfikowała ekspresję białka związanego z migracją i inwazją komórek nowotworowych. Hamowała tym samym inwazję oraz rozwój przerzutów, za które odpowiedzialne są białka klasy MMP (metaloproteinazy macierzowe) [19]. Badania wykazały, że berberyna hamuje ekspresję MMP2 i MMP9 w sposób zależny od czasu i stężenia, reguluje również ich ekspresję [20,21].

Możemy więc wywnioskować, że prawdopodobnie ma ona również działanie antynowotworowe, jednak wymaga to dalszych badań i potwierdzenia dotychczasowych wyników

Berberyna – działanie hepatoprotekcyjne

Udowodniono, że berberyna oprócz działania ochronnego na wątrobę, może okazać się skuteczna we wspomaganiu leczenia stłuszczenia wątroby. Swój ochronny wpływ zawdzięcza właściwościom antyoksydacyjnym ale także wspomaganiu detoksykacji poprzez wpływ na enzymy biorące w niej udział [24,25].

Tak naprawdę opisane wyżej właściwości berberyny to tylko przykłady. Równie często wymieniane są także właściwości:
Neuroprotekcyjne i przeciwdepresyjne
Przeciwzapalne
Wspomagające odporność
Wspomagające odchudzanie

Berberyna – dawka optymalna?

Najczęściej zalecana dawka dobowa berberyny wynosi 200-1000 mg (za dawkę maksymalną uznaje się 1500 mg) [26].

Możliwe działania niepożądane

Minusem berberyny są słabo opisane działanie niepożądane. Uznaje się że jest surowcem dobrze tolerowanym, a do najczęściej wymienianych działań niepożądanych zalicza się głównie te ze strony układu pokarmowego: biegunka, wzdęcia, zaparcia, bóle brzucha. Pojawiają się także doniesienia dotyczące potencjalnej możliwości kumulowania się berberyny w wątrobie i mięśniu sercowym [27].

Berberyna – przeciwwskazania

Tutaj również mały zasób informacji. Ponad każdą wątpliwość berberyny nie powinny stosować kobiety w ciąży, karmiące piersią oraz dzieci.

Berberyna + metformina – połączenie idealne?

Jak pisałam wyżej metformina i berberyna wykazują bardzo zbliżony mechanizm działania, stąd też stosowanie równocześnie metforminy i berberyny może powodować nasilenie działania i grozić równie nasilonymi działaniami niepożądanymi. Stąd też stosowanie ich naraz nie jest wskazane – zwłaszcza bez konsultacji z lekarzem.

Berberyna w aptece

Ze względu na rosnące zainteresowanie berberyną, jej preparatów szybko przybywa. W aptece można znaleźć zarówno czystą berberynę jak i preparaty złożone. Czym warto się sugerować? Na pewno warto sprawdzić czy preparat który wybieramy jest standaryzowany (czym jest standaryzacja warto przeczytać u Pana Tabletki).

Berberyna – podsumowanie

Jak każdy lek, suplement czy zioło – berberyna może wywoływać działania niepożądane, a gdy używana jest niezgodnie z właściwościami może powodować szkody. Ale przyznać jej trzeba, że jest jednym z surowców o najlepiej udokumentowanym działaniu, przynoszącym ogólnoustrojowe efekty. Stąd też warto znać jej właściwości i możliwe zastosowania. Dla pacjentów na granicy norm wyników, nie wymagających jeszcze leczenia farmakologicznego jest szansą na pomoc w powrocie do pełnego zdrowia. Mam nadzieję że ten artykuł trochę w tym temacie wyjaśnił i rzeczywiście pozwoli odpowiedzieć na pytanie czy berberyna jest naturalnym panaceum?

Zdrowia dla Was! Doktor Hashi

Źródła: