Wszystko co musisz wiedzieć, jeśli zażywasz Lewotyroksynę (Euthyrox N lub Letrox)

Lewotyroksyna jest jednym z najczulszych leków. Najczulszych czyli bardzo wrażliwych na wszystkie zakłócenia wynikające ze złego sposobu stosowania.

W tym wpisie mam zamiar kompleksowo odpowiedzieć na to pytanie.

Co zrobić, żeby takie interakcje zlikwidować niemal do minimum?

  1. Zaczynasz przygodę z Lewotyroskyną? Trzymaj się zaleceń swojego lekarza.

Szybciej i więcej nie znaczy lepiej. Nie bez powodu rozpoczynając czy modyfikując dotychczasową kurację, dawki leku zwiększa się stopniowo – dając organizmowi czas na przyzwyczajenie. To że sami stwierdzimy „że nic nam nie będzie” i zaczniemy od razu od większych dawek nie przyniesie nic dobrego.

Dlaczego?

Lewotyroksyna jest lekiem o wąskim indeksie terapeutycznym. Indeks terapeutyczny to stosunek dawki wywołującej działanie toksyczne, do dawki leczniczej. Tym samym im wyższy indeks terapeutyczny leku tym mniejsze prawdopodobieństwo wystąpienia przedawkowania i jego objawów, analogicznie im niższy tym to ryzyko wzrasta [1].

Trzymaj się zaleceń Lekarza!
Stąd też żeby uniknąć objawów przedawkowania (czyli kołatania serca, drżenia rąk, uczucia niepokoju itp.) zawsze stosuj lek zgodnie ze wskazówkami lekarza, a dawki zwiększaj stopniowo jak zalecono.

2. Zażyłeś Lewotyroksynę? Daj sobie czas.

Warto zacząć od tego, że miejscami wchłaniania Leowtyroskyny są:

  • w niewielkim stopniu żołądek
  • 20% dwunastnica,
  • 45% jelito czcze,  
  • 35% jelito kręte.

Wydawać by się mogło, że w takim razie najważniejszym etapem wchłaniania są jelita. Otóż nie, to żołądek i jego fizjologiczne czyli kwaśne pH jest kluczowym momentem dla właściwego działania leku. Stąd też tak ważne jest żeby mówiąc obrazowo nie było ono niczym zmącone.

Kluczowym dla właściwego działania leku jest odstęp pomiędzy jego zażyciem a zjedzeniem posiłku (także  wypiciem np. kawy o czym napiszę poniżej).

Utarło się mówić, że Euthyrox czy Letrox należy zażyć pół godziny przed śniadaniem. Dziś wiemy, że nie jest to optymalny czas dla ich działania – a także, że co raz częściej pojawiają się nowe modele zażywania leku.

Ale po kolei.

Nie od dziś wiadomo, że pół godzinny odstęp między zażyciem leku a pierwszym posiłkiem może być za krótki. Wykazano, że zdecydowanie bardziej efektywnym jest odstęp co najmniej godzinny. Dopiero w takim odstępie czasu lek ma szanse naprawdę dobrze się wchłonąć [2,4,5].

Strategia druga. Czyli Lewotyroksyna co najmniej 2h po ostatnim posiłku.

Rzeczywiście co raz więcej pacjentów – za namową swoich Lekarzy przyjmuje taką strategię, czyli zażywa lek wieczorem co najmniej 2 godziny po ostatnim posiłku.

Dlaczego to się sprawdza?

Wiemy już że odstęp 30 minut między zażyciem leku a  zjedzeniem śniadania może być za krótki. Oprócz tego wielu pacjentów nie jest również w stanie ułożyć tego organizacyjnie – wstać rano, zażyć lek, odczekać godzinę. Wielu z moich pacjentów którzy są w stanie wydłużyć czas miedzy zażyciem i zjedzeniem śniadania nie są w stanie zrobić tego same z wypiciem kawy (która znacząco obniża wchłanianie leku).

Stąd też ten model zażywania leku jest bardzo dobrą alternatywą dla pacjentów u których poranne zażywanie leku się nie sprawdza.

Sam mechanizm zakłada, że dzięki spowolnionemu w nocy pasażowi jelitowemu, jelita są przez dłuższy czas wyeksponowane na działanie leku – a tym samym proces wchłaniania leku będzie przebiegał z większą efektywnością Oprócz, tego wiadomo również, że fizjologicznie najwyższe wydzielanie kwasu żołądkowego ma miejsce wieczorem.  [2,3]

To co warto zapamiętać:
  1. Nigdy nie można decydować o sposobie zażywania leku samemu. Zawsze należy to ustalić ze swoim Lekarzem.
  2. Pół godziny może być nie wystarczające – optymalnym odstępem między zażyciem leku rano a zjedzeniem posiłku jest co najmniej godzina.
  3. Istnieją inne możliwości – co raz częściej stosowany jest przez pacjentów model zażywania Lewotyroksyny dwie godziny po ostatnim posiłku. Jest to zawsze jakaś alternatywa jeśli poranne zażywanie jest trudne organizacyjnie.
  4. Nie można również mieszać różnych sposobów zażywania – jeśli zażywasz lek rano – zażywasz go zawsze rano (utrzymując właściwy odstęp czasu między zażyciem leku a posiłkiem).

3. Uważaj na to co zażywasz! Czyli inne preparaty kontra Lewotyroksyna.

  • Wapń

Od dawna wiadomo, że wapń znacząco ogranicza wchłanianie lewotyroksyny. W środowisku kwaśnym Lewotyroksyna absorbuje się na węglanie wapnia przez co obserwujemy spadek efektywności działania leku. Jednoczesne stosowanie tych preparatów zmniejsza efektywność działania Lewotyroksyny o 20-25%. Dotyczy to wszystkich leków i suplementów diety zawierających wapń [7, 4].

Wapń!
Minimalny odstęp między Lewotyroksyny a preparatami wapnia to 2 godziny. Taki czas zapewni właściwe działanie leku.

  • Żelazo

Podobnie sprawa wygląda z żelazem. Związki żelaza zmniejszają wchłanianie Lewotyroksyny poprzez tworzenie nierozpuszczalnych kompleksów tym samym obserwuje się wzrost wartości TSH [4,7]. 

Żelazo!
Podobnie jak w przypadku wapnia zalecany odstęp to minimum 2h choć w wielu przypadkach wydaje się być za krótki.

  • Mleko – ostatnie badania

W 2018 roku opublikowana badanie dotyczące wpływu efektywności terapii Lewotyroksyną popijaną mlekiem. Nie trudno od razu się domyśleć że wyniki były dość jednoznaczne. Nie ma się co dziwić, według autorów wynika to z faktu że w 355 mL mleka zawarte jest 450 mg wapnia. Stąd też mechanizm tej interakcji polega (jak opisano wyżej)  niespecyficznej adsorpcji (kompleksowaniu) leku. Badacze stwierdzili również, że tak znaczący wpływ na wchłanianie może wynikać nie tylko z obecności wapnia ale również białka (co wymaga dalszych badań) [13].

Choć jest to pierwsze tego typu opublikowane badania, a poza tym obejmuje zaledwie 10 pacjentów – autorzy doszli do jednoznacznych wyników że popijanie leku mlekiem znacząco obniża jego efektywność działania.

Mleko!
Dlatego też, nigdy nie popijaj leku mlekiem. Zachowaj za to odstęp między zażyciem Lewotyroksyny a wypiciem mleka.

  • Kawa –  pobudzający sprzymierzeniec. Czy aby na pewno?

Badania wskazują że kawa znacząco zaburza jelitowy etap wchłaniania Lewotyroksyny. Tak naprawdę nie ma znaczenia czy zażyjesz lek i popijesz go kawą czy popijesz go wodą a zaraz potem kawą – efekt jest ten sam. W każdym z opisanych przypadków popicie leku kawą lub popicie leku wodą a zaraz po tym kawą skutkuje spadkiem efektywności działania leku [4,9].

Przerwa między lekiem a posiłkiem!
– opisana minimalna przerwa to 30 minut od zażycia leku. Wydaje się być ona jednak za krótka. Gdy tylko mamy taką możliwość – warto wydłużyć ją do co najmniej godziny.

Zawsze przy tej interakcji lubię przytoczyć przykład pewnej Amerykanki, która mimo wielu chorób współtowarzyszących, wątpliwej co prawda jakości diety ale cieszyła się stabilnymi utrzymującymi się w normach wartościami TSH.

Zgłosiła się natomiast do poradni ze względu na wszystkie typowe objawy niedoczynności tarczycy: apatia, brak sił, ogromne zmęczeni i senność, duży wzrost masy ciała (pomimo braku żadnych zmian (przynajmniej tak się wydawało na pierwszy rzut oka). Po badaniach okazało się, że TSH z wartości 1,65 wzrosło do 8,27. Pacjentka deklarowała brak jakichkolwiek zmian w dotychczasowych nawykach. Dopiero po wnikliwej analizie okazało się, że jedyne co się zmieniło to rozpoczęcie picia kawy z mlekiem zaraz po zażyciu leku. Odstęp między śniadaniem był natomiast prawidłowo zachowany [10].

Najważniejsze w tej historii jest to, że pacjentce udało się powrócić do właściwych wartości badań laboratoryjnych bez zwiększania dawek leku – a jedynie zwiększając odstęp czasu między zażyciem leku a wypiciem kawy. Dość pokrzepiająca informacja.

4. Jeśli Twój przewód pokarmowy cierpi – ucierpi też wchłanianie Lewotyroksyny.

Zawsze trzeba mieć na uwadze, że wszystkie choroby w obrębie przewodu pokarmowego mogą wpływać na właściwe działanie leku. Wiemy na pewno, że :zakażenie Helicobacter pylori, stany zapalne błony śluzowej żołądka, choroby żołądka i dwunastnicy, choroba refluksowa, nietolerancja laktozy, celiakia, nieswoiste zapalenie jelit, zespół jelita krótkiego czy zabiegi bariatryczne będą wpływały na właściwe wchłanianie Lewotyroksyny [4,7,8].

Nie oznacza to nic więcej – poza tym, że zawsze o wszystkich swoich chorobach należy mówić swojemu Lekarzowi. Wynika to również z tego, że być może u takich pacjentów nastąpi konieczność zastosowania wyższych dawek lub częstszego wykonywania badań.

Inne choroby!
Zawsze informuj swojego Lekarza o wszystkich chorobach jakie masz – może to mieć kolosalne znaczenie w doborze leków i dawek a także zlecaniu badań.

5. Błonnik – sprzymierzeniec ale z dozą ostrożności

O znaczeniu błonnika w trakcie stosowania leków, pisałam już sporo.

Wiadomo, że błonnik pokarmowy może ograniczać biodostępność Lewotyroksyny i innych leków. W badaniu przeprowadzonym przez Liel i in. wykazano że pacjenci prowadzący dietę bogatą w błonnik wykazywali podwyższone poziomy TSH lub wymagali znacznie wyższych dawek Lewotyroksyny. Mechanizm tej interakcji polega na obniżonej dostępność biologicznej Lewotyroksyny wynikające z niespecyficznej adsorpcji leku na błonniku pokarmowym [4, 16].

Czy to znaczy, że z błonnika należy zrezygnować?

Absolutnie nie. Błonnik pokarmowy jest ogromnym sprzymierzeńcem osób z niedoczynnością tarczycy czy chorobą Hashimoto.

Błonnik!
Wprowadzenie do diety racjonalnych ilości błonnika oraz właściwe zachowanie odstępu między nim a zażyciem leku – będzie gwarantowało bezpieczeństwo i skuteczność leczenia.

6. Uwaga na soję!

Interakcja soi z Lewotyroksyna jest jedną z opisanych jako pierwsze. Opis tej interakcji można znaleźć już w ulotce leku.

Jednoczesne stosowanie produktów sojowych i Lewotyroskyny powoduje ograniczenie jej wchłaniania  a tym samym konieczność zastosowania większej dawki leku. Dokładny mechanizm działania takiego stanu rzeczy nie jest poznany [14, 15].

Czy zatem należy całkowicie zrezygnować z soi i jej przetworów?

Absolutnie nie.

Soja!
Jeśli zamierzamy wprowadzić do swojej diety duże ilości soi, dobrze jest powiedzieć o tym swojemu lekarzowi – bo być może konieczne będzie częstsze wykonanie badań i ponowne dobranie dawki leki. Jeśli są to jednak ilość soi przeciętne zbliżające się raczej ku małym to nie mamy się czym martwić.

Jeśli sprawa stosowania leków zawierających Lewotyroskynę dotyczy Ciebie – warto mieć te kilka punktów na uwadze. W gruncie rzeczy nie są one ciężkie do wprowadzenia w życie – a mogą mieć kolosalne znaczenie w całym procesie leczenia.

Z tematem wrócę, pewnie jeszcze nie raz. Wszystkie nowości śledzę na bieżąco – i na pewno będę zdawać relację 😉

Doktor Hashi

Bibliografia:

  1. Sobotta, Ł., Suliburska, J. M., & Mielcarek, J.: Interakcje lek–żywność. Bromatologia i Chemia Toksykologiczna, 2011, 7, 95-103.
  2. Bach-Huynh T.G., Nayak B., Loh J. i wsp.: Timing of Levothyroxine Administration Affects Serum Thyrotropin Concentration. J Clin Endocrinol Metab 2009; 94: 3905–3912. 15.
  3. Bolk N, Visser T.J., Nijman J. I wsp.: Effects of Evening vs Morning Levothyroxine Intake A Randomized Double-blind Crossover Trial. Arch Intern Med. 2010;170(22):1996-2003.
  4. Skelin, M., Lucijanić, T., Amidžić Klarić, D., Rešić, A., Bakula, M., Liberati-Čizmek, A.-M., … Rahelić, D. (2017). Factors Affecting Gastrointestinal Absorption of Levothyroxine: A Review. Clinical Therapeutics,2017, 39(2), 378–403.
  5. Seechurn S, Sharma S, Oyibo S. Administration of levothyroxine 45–60 min before breakfast improves biochemical availability as evidenced by reduced thyrotropin levels. Open J Endocr Metab Dis. 2012;2:36–39. 55. Dickerson RN, Maish GO, Minard G, Brown RO. Clinical relevancy of the levothyroxine-continuous enteral nutrition interaction. Nutr Clin Pract. 2010;25:646–652
  6. Perez CL, Araki FS, Graf H, de Carvalho GA. Serum thyrotropin levels following levothyroxine administration at breakfast. Thyroid. 2013;23:779–784. 27. Elliott DP. Effect of levothyroxine administration time on serum TSH in elderly patients. Ann Pharmacother. 2001;35:529–532
  7. Olejniczak – Rabinek M.: Czynniki wpływające na dostępność biologiczną lewotyroksyny. Farmacja wpsółczesna, 2016, 9, 194-201.
  8. Lahner E., Virili C., Santaguida M.G.i wsp.: Helicobacter pylori infection and drugs malabsorption. World J Gastroenterol. 2014; 20(30):10331-7.
  9. Benvenga S., Bartolone L., Pappalardo M.A., Russo A., Lapa D., Giorgianni G., Saraceno G., Trimarchi F.: Altered intestinal absorption of L-thyroxine caused by coffee. Thyroid. 2008 Mar;18(3):293-301.
  10. Nicole M. Wegrzyn: Malabsorption of L-T4 Due to Drip Coffee: A Case Report Using Predictors of Causation. JOURNAL OF THE ACADEMY OF NUTRITION AND DIETETICS. 2016, Volume 116, Number 7.
  11. Singh N., Singh .P.N., Hershman J. M.: Effect of calcium carbonate on the absorption of levothyroxine. JAMA 2000; 283(21):2822-5.
  12. Singh N., Shawna L. Weisler S.L., Hershman J.M.: Th e Acute Eff ect of Calcium Carbonate on the Intestinal Absorption of Levothyroxine. Th yroid 2001; 11(10): 967-971
  13. Chon DA, Reisman T, Weinreb JE, Hershman JM, Leung AM. Concurrent Milk Ingestion Decreases Absorption of Levothyroxine. Thyroid. 2018;28(4):454‐457.
  14. FruzzaAG,Demeterco-BerggrenC, Jones KL. Unawareness of the effects of soy in take on the manage- ment ofcongenital hypothyroidism. Pediatrics. 2012;130:e699–e702.
  15. Bell DS,OvalleF.Useofsoy protein supplementandresultant need forincreaseddoseoflevo- thyroxine. Endocr Pract. 2001;7: 193–194.
  16. Liel Y,Harman-BoehmI,ShanyS. Evidence foraclinicallyimportant adverseeffectof fiber-enricheddiet on thebioavailabilityoflevothyr- oxine inadulthypothyroid patients. J ClinEndocrinolMetab. 1996;81:857–859.

5 Replies to “Wszystko co musisz wiedzieć, jeśli zażywasz Lewotyroksynę (Euthyrox N lub Letrox)”

  1. Dzień dobry,
    Super wpis 🙂 chciałam dopytać jeszcze o wapń. Czy 2 godziny odstępu dotyczy suplementów czy również posiłków bogatych w wapń? Czy zjedzenie owsianki na mleku lub z jogurtem min godzinę po przyjęciu eutyroxu jest ok?

    1. Dzień dobry,

      Bardzo dziękuję! Co do wapnia to dotyczy on zarówno tego suplementowanego jak i zawartego w produktach spożywczych. Więc warto wydłużyć ten czas na tyle na ile się da 🙂

  2. Mam pytanie o kawę. Czy tu chodzi o kofeinę i w takim razie herbata też jest przeszkodą, czy o coś innego i herbata jest OK?

    1. Lek najlepiej popijać wodą źródlaną (warto też zwrócić uwagę żeby nie była to woda mineralna z dużą zawartością wapnia). Przyjęło się uniwersalne stwierdzenie, że żeby zminimalizwać ryzyko interakcji z lekiem popijać go zawsze wodą źródlaną.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *