Selen a choroba Hashimoto

O selenie mówi się co raz więcej – zwłaszcza w kontekście chorób tarczycy.

W mitologii greckiej przypisywano jej wpływ na stan zdrowia i życie seksualne [3]. To zgadzałoby się zdecydowanie z właściwościami selenu.  

FUNKCJE SELENU

  • Tworzy selenobiałka (łącząc się z aminokwasami), m.in. białka enzymatyczne biorące udział w kluczowych szlakach biochemicznych. Białka enzymatyczne zawierające selen – nazywamy selenoenzymami. Do tej pory zidentyfikowano ich ponad 25 J [4]

Tak naprawdę w tym punkcie mieści się ogromnie dużo funkcji selenu. Dlaczego?

  • Selen buduje centrum katalityczne – to znaczy że umożliwia właściwe działanie takim enzymom jak: peroksydaza glutationowa, selenoproteina P czy reduktaza tioredoksyna.

Zwłaszcza peroksydaza glutationowa zapobiega tworzeniu nadtlenku wodoru, peroskydacji fosfolipidów błon komórkowych i uszkodzeniu leukocytów przez wolne rodniki.

Reasumując chroni organizm przed stresem oksydacyjnym.

Tym samym działa ANTYOKSYDACYJNIE [3,4].

  • Odgrywa rolę w spermatogenezie – zapewniając właściwe funkcjonowanie plemników [4,5]
  • Niedobór selenu powoduje zaburzenia funkcji limfocytów i produkcji przeciwciał [14]
  • Umożliwia eliminację z organizmu metali ciężki takich jak: kadm, ołów, rtęć (dzięki tworzeniu kompleksów)[12]
  • Ogranicza produkcję prozapalnych prostaglandyn i leukotrienów – tym samym zmniejsza stan zapalny [3,13]
  • Jeden z enzymów który tworzy selen hamuje odkładanie cholesterolu w w śródbłonki naczyń – zapobiegając miażdżycy [15]  

SELEN – A PRACA TARCZYCY

 Z powodu niedoborów selenu, praca tarczycy może być zakłócona na wielu etapach:

  • Zmniejszonej aktywności enzymów uczestniczących w syntezie hormonów tarczycy – selen buduje dejodynazę tyroninową która umożliwia aktywację i przekształcanie hormonów tarczycy[3].
  • Zaburzenie procesów immunologicznych
  • Bezpośrednim uszkodzeniu komórek gruczołu – w przypadku niedoborów selenu, aktywność selenoenzymów antyoksydacyjnych spada a komórki tarczycy narażone na uszkodzenie, martwice a prawdopodobnie tez proces mutagenezy (rozwój nowotworu) [3].
  •  W przypadku pacjentów z chorobą Hashimoto i niedoczynnością tarczycy w przypadku niedoboru selenu występuję znacznie większe stężenie białek C-reaktywnych (CRP) [18]
  • niedobór selenu zwiększa prawdopodobieństwo zachorowania na autoimmunologiczne zapalenie tarczycy (czyli chorobę Hashimoto), niedoczynność tarczycy czy wolę obojętne [4,7,8]

SELEN A LEWOTYROKSYNA

W 2018 roku opublikowano badanie porównujące wpływ terapii Lewotyroksyna (Lewotyroksyne zawierają leki Euthyrox/Letrox) plus selen (L+S)  i samej Lewotyrosyny (L).

Celem tego badania (które obejmowało 70 pacjentów ze zdiagnozowana chorobą Hashimoto) było określenie wpływu tych terapii na poziom anty – TPO (przeciwciał przeciwko tyreoperoksydazie).

Ważnym aspektem jest też fakt, że 37,1% pacjentów z grupy L+S i 34,3% z grupy L miało niedobór selenu.

W celu weryfikacji oznaczono:  poziom selenu, poziom hormonów tarczycy, anty-TPO po 3 miesiącach kuracji.

Wnioski:

  • W grupie przyjmującej selen zaobserwowano spadek poziom anty-TPO i anty – TG
  • 2,9% pacjentów poddających się kuracji L+S i 25,7% przyjmujących samą Lewotyroksynę (L) wykazywało niedobory selenu po zakończeniu doświadczenia
  • Poziom FT3 i FT4 był na tym samy poziomie w obu grupach [21]

SELEN OBJAWY NIEDOBORU

Najczęściej w przypadku niedoborów selenu wymienia się:

  • zaćmę
  • spadek odporności
  • zapalenie mięśni
  • osłabienie płodności u mężczyzn
  • plamy starcze
  • nowotwory [3]

SELEN – PRZEDAWKOWANIE

Co raz więcej autorów poddaje pod wątpliwość profilaktyczna suplementacje selenu – zwracając uwagę na konieczność wcześniejszego oznaczenia poziomu tego pierwiastka.

Objawy przedawkowania selenu mogą pojawić się gdy źle dobrano dawkę selenu lub stosuje się mimo braku niedoborów.

Do pierwszych objawów nadmiaru selenu należą najczęściej: czosnkowy zapach z ust, wypadanie włosów, łysienie, biegunka, przebarwienia paznokci.

Przy zbędnej, długotrwałej suplementacji można doprowadzić do: anemii, cukrzycy, marskości wątroby, obrzęku płuc, a w bardzo ciężkich przypadkach do zgonu.

Dlatego naprawdę warto wcześniej zbadać jego poziom J

SELEN SUPLEMENTACJA

W Polsce nie ma wytycznych co do suplementacji selenu u osób z autoimmunologicznym zapaleniem tarczycy.

Jak już wspomniałam wcześniej co raz częściej poddaje się pod wątpliwość profilaktyczną suplementacje selenem – kładąc tym samym nacisk na wcześniejsze oznaczenie jego poziomu.

Jeśli pojawi się u Was konieczność suplementacji, a nie wiecie jaki preparat wybrać polecam wpis – razem z Panem Tabletką opisaliśmy czym się kierować żeby wybrać ten najlepszy.

Źródła:

  1. Jarosz M., Bułhak-Jachymczyk B.: Normy żywienia człowieka. PZWL Wydawnictwo Warszawa wyd.1,  2008.
  2. Fairweather-Tait S.J., Bao Y., Broadley M.R., Collings R., Ford D., Hesketh J.H., Hurst R.: Selenium in Human Health and Disease. Antioxid. Redox Signal, 2011; 14(7): 1337-1383.
  3. Wala K., Zieliński K., Zdrojewicz Z.: Rola selenu w patogenezie chorób tarczycy. Med Rodz 2018; 21(2A): 46-50
  4. Rataczjak M., Gietka – Czernel M.: Rola selenu w organizmie. Post N Med 2016; XXIX(12): 929-933
  5. Kohrle J, Jakob F, Contempré B, Dumont JE: Selenium, the thyroid, and the endocrine system. Endocrine reviews 2005; 26(7): 944-984.
  6. John RA, McKenzie RC, Beckett GJ: Selenium in the Immune System. J Nutr 2003; 133(5): 1457-1459.
  7. Wang W., Xue H., Li Y. et al.: Effects of selenium supplementation on spontaneous autoimmune thyroiditis in NOD.H-2h4 mice. Thyroid 2015; 10: 1137-1144.
  8. Wu Q., Rayman M.P., Lv H. et al.: Low population selenium status is associated with increased prevalence of thyroid disease. J Clin Endocrinol Metab 2015; 100: 4037-4047.
  9. Negro R., Greco G., Mangieri T. et al.: The influence of selenium supplementation on postpartum thyroid status in pregnant women with thyroid peroxidase autoantibodies. J Clin Endocrinol Metab 2007; 92: 1263-1268
  10. Krysiak R., Okopien B.: The effect of levothyroxine and selenomethionine on lymphocyte and monocyte cytokine release in women with Hashimoto’s thyroiditis. J Clin Endocrinol Metab 2011; 96: 2206-2215.
  11. Wichman J., Winther K.H., Bonnema S.J., Hegedüs L.: Selenium Supplementation Significantly Reduces Thyroid Autoantibody Levels in Patients with Chronic Autoimmune Thyroiditis: A Systematic Review and Meta-Analysis. Thyroid. 2016 Dec;26(12):1681-1692.
  12. Ikemoto T, Kunito T, Tanaka H et al.: Detoxification mechanism of heavy metals in marine mammals and seabirds: interaction of selenium with mercury, silver, copper, zinc, and cadmium in liver. Arch Environ Contam Toxicol 2004; 47(3): 402-413.
  13. Gärtner R, Gasnier BC, Dietrich JW et al.: Selenium supplementation in patients with autoimmune thyroiditis decreases thyroid peroxidase antibodies concentrations. Clin Endocrinol Metab 2002; 87(4): 1687-1691.
  14. Zagrodzki P., Selen a układ odpornościowy [Selenium and the immune system]. Postępy Hig. Med. Dośw, 2004, 58: 140-149.
  15. Zagrodzki P., Łaszczyk P.:Selen, a choroby układu sercowo-naczyniowego–wybrane zagadnienia . Selenium and cardiovascular disease: Selected issues. Postepy Hig Med Dosw.(online), 2006, 60: 624-631.
  16. Zagrodzki P., Kryczyk J.: Znaczenie selenu w leczeniu choroby Hashimoto. Postepy Hig Med Dosw (online), 2014; 68: 1129-1137
  17. Erdal M., Sahin M., Hasimi A.: Uckaya G., Kutlu M., Saglam K.:
  18. Trace element levels in Hashimoto thyroiditis patients with subclinical hypothyroidism. Biol. Trace Elem. Res., 2008; 123: 1-7
  19. Wichman, J., Winther, K. H., Bonnema, S. J., Hegedüs, L.: Selenium Supplementation Significantly Reduces Thyroid Autoantibody Levels in Patients with Chronic Autoimmune Thyroiditis: A Systematic Review and Meta-Analysis. Thyroid, 2016, 26(12), 1681–1692.
  20. Van Zuuren, E. J., Albusta, A. Y., Fedorowicz, Z., Carter, B., Pijl, H.:Selenium supplementation for Hashimoto’s thyroiditis. 2013, Cochrane Database of Systematic Reviews.
  21. Kachouei, A., Rezvanian, H., Amini, M., Aminorroaya, A., Moradi, E.:The Effect of Levothyroxine and Selenium versus Levothyroxine Alone on Reducing the Level of Anti-thyroid Peroxidase Antibody in Autoimmune Hypothyroid Patients. 2018, Advanced biomedical research, 7.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *