Cynk a choroby tarczycy

Jednym z najważniejszych mikroelementów o których warto wiedzieć więcej jest cynk. Cieszy się on co raz większym zainteresowaniem wśród pacjentów z chorobami tarczycy, rośnie też wiedza na jego temat.

Czy rzeczywiście jest lekiem na całe zło?

Mikroelementem suplementowanym często przez pacjentów zmagających się z chorobami tarczycy jest cynk.

Wart znać jego najlepsze źródła pokarmowe (suplementację zawsze warto rozpocząć od modyfikacji diety) :

  • zarodki pszenne,
  • nasiona lnu,
  • pestki dyni
  • produkty zbożowe (pieczywo pełnoziarniste, kasza gryczana i jaglana) [1].

Cynk jest składnikiem ponad 2000 białek, w tym około 400 enzymów.

Jon Zn2+ jest składnikiem m.in anhydrazy węglanowej i odgrywa kluczową rolę dla jej aktywności, ponieważ ułatwia uwolnienie protonu z cząsteczki wody. Tym samym pośrednio wpływa na gospodarkę kwasowo-zasadową organizmu.

Możemy uznać, że cynk bierze również udział w reakcjach powstawania energii,
ponieważ jest składnikiem nie tylko anhydrazy, ale również dehydrogenazy.

Uważa się, że zbyt mała ilość jonów cynku w organizmie sprzyja tworzeniu tkanki tłuszczowej oraz zaburzeniom profilu lipidowego.

Cynk wchodzi również w skład polimeraz DNA i RNA, odpowiada za procesy replikacji i transkrypcji materiału genetycznego oraz bierze udział w ekspresji genów.

Jego niedoboru poprzez spadek aktywności tych enzymów, prowadzi do zaburzeń biosyntezy białka i kwasów nukleinowych.

Skutki niedoboru cynku

U osób dorosłych niedobory cynku skutkują m.in.:

  • zaburzeniami smaku i węchu,
  • obniżeniem odporności,
  • upośledzeniem gojenia ran,
  • problemami dermatologicznymi,
  • atrofią grasicy i węzłów chłonnych,
  • kurzą ślepotą
  • oraz zaburzeniami psychicznymi [2].


Niektóre badania sugerują, że niedobór cynku może być również przyczyną
subklinicznej niedoczynności tarczycy [3]. Z tego powodu wielu
pacjentom z chorobami tarczycy zaleca się suplementację cynku.

Jak cynk może pomóc pacjentom z chorobami tarczycy?

Czynniki transkrypcyjne tarczycy niezbędne do modulowania ekspresji genów
zawierają cynk w resztach cysteinowych [4].

Uczestniczy w procesie proliferacji komórek tarczycy oraz wpływa na metabolizm hormonów tarczycy [5].

Jest także niezbędny, aby receptor T3 mógł przyjąć swoją biologicznie aktywną postać.

Stanowi składnik białek receptorowych trójjodotyroniny, a jego niedobór wpływa na upośledzenie wiązania tego hormonu, co prowadzi do zaburzeń poziomu T3 [5,6].

Skutkiem niedoboru cynku może być zatem upośledzenie działania T3, a w konsekwencji także i T4 [4].

Cynk odgrywa kluczową rolę w metabolizmie hormonów tarczycy, w szczególności poprzez regulację aktywności enzymów dejodynazy, hormonu uwalniającego tyreotropinę (TRH- thyrotropin-releasing hormone) i tyreotropoiny (TSH- thyroid-stimulating hormone), a także poprzez modulację struktur czynników transkrypcyjnych niezbędnych w syntezie hormonów tarczycy [7].

Badania poświęcone wpływowi cynku na choroby tarczycy nie są jednak jednoznaczne.

Badania oceniające wpływ cynku na choroby tarczycy przeprowadzone przez Ertek i wsp. różniły się w zależności od badanej grupy.

Poziom cynku był dodatnio skorelowany z poziomem T3 u pacjentów z prawidłowo funkcjonującą tarczycą. W grupie osób z wolem guzkowym objętość tarczycy była ujemnie skorelowana z TSH i poziomem cynku w surowicy.

Z kolei, w grupie badanych z autoimmunologicznymi chorobami tarczycy zaobserwowano dodatnią korelację pomiędzy poziomem cynku i przeciwciał przeciwtarczycowych [8].

Kandhro i wsp zauważyli natomiast, że poprawa stężenia hormonów tarczycy
widoczna była jedynie w grupie osób z niedoborem cynku, natomiast w grupie
kontrolnej poprawa stężeń hormonów była niezauważalna [9].

Analogicznie, Ganapathy i wsp. stwierdzili, iż suplementacja cynku ma istotny wpływ na wzrost stężenia T4 jedynie u mężczyzn z wcześniejszym niskim poziomem tego pierwiastka [10].

Z drugiej jednak strony Maxwell i wsp. dowiedli poprawy ogólnego profilu hormonów tarczycy po czterech miesiącach suplementacji 26,4 mg cynku na dobę [11].

Borawska i wsp. zaobserwowali natomiast, że miano przeciwciał aTPO (przeciwciała przeciwko peroksydazie tarczycowej) ulegało podwyższeniu wraz z obniżaniem się stężenia cynku w surowicy krwi. Dowodziło to jednocześnie reakcji układu odpornościowego na tkankę tarczycową.

Jednocześnie, tylko 5% pacjentek z chorobą Hashimoto charakteryzowało się stężeniem cynku powyżej 1 mg/l. Mogło wiązać się to z rozwojem procesu zapalnego w tarczycy lub być następstwem niedostatecznego spożycia tego mikroelementu [12].

Cynk szansą dla pacjentów

Okazuje się, że w przyszłości cynk może mieć zastosowanie nie tylko jako
suplement, ale również jako lek stosowany w terapii niedoczynności tarczycy.

Skoordynowana z cynkiem liotyronina (poli-cynk-liotyronina -PZL) w postaci
kapsułek żelatynowych pozwala na otrzymanie formuły leku o przedłużonym
uwalnianiu. W badaniach dowiedziono, że kapsułki PZL podawane doustnie wykazują zmniejszony i opóźniony pik uwalniania T3 w surowicy po podaniu leku,
zapewniając w ten sposób stabilny poziom T3 przez dłuższy czas [13].

Może być to szansą dla pacjentów, u których utrzymanie stabilnych poziomów hormonów tarczycy jest utrudnione lub dotychczas nie było możliwe – pomijając oczywiście wszelkie inne prozdrowotne właściwości cynku.

Piśmiennictwo:

  1. Stolińska H, Wolańska H., Składniki pokarmowe w niedoczynności tarczycy, Żywienie człowieka i metabolizm 2012, XXXIX, nr 3, 221-231
  2. Kuras M, Zielińska-Pisklak M, Perz K, Szeleszczuk Ł, Żelazo i cynk – główne mikroelementy niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu, Lek w Polsce VOL 25 NR 05’15 (288)
  3. Betsy A, Binitha MP, Sarita S., Zinc Deficiency Associated with Hypothyroidism: An Overlooked Cause of Severe Alopecia, Int J Trichology 2013 Jan-Mar; 5(1): 40–42
  4. Civitareale D, Saiardi A, Falasca P, Purification and characterization of thyroid transcription factor , Biochem J 1994, 304: 981-985
  5. Hess S.Y., Zimmermann M.B.: The effect of micronutrient deficiencies on iodine nutrition and thyroid metabolism. Int. J. Vitam. Nutr. Res., 2004, 74(2):103-115
  6. Morley J. E., Gordon J., Hershman J.M.: Zinc defi-ciency, chronic starvation, and hypothalamic-pituitary-thyroid function. Am. J. Clin. Nutr., 1980, 33, 1767-1770
  7. Severo J.S., Silva Morais J.B., Coelho de Freitas T.E.,  Pereira Andrade A.L., Feitosa M.M.,  Fontenelle L.C.,  Soares de Oliveira A.R.,  Clímaco Cruz K.J , do Nascimento Marreiro D. , The Role of Zinc in Thyroid Hormones Metabolism, International Journal for Vitamin and Nutrition Research (2019), 89:80-88
  8. Ertek S, Cicero A.FG., Caglar O, Erdogan G., Relationship between serum zinc levels, thyroid hormones and thyroid volume following successful iodine supplementation Hormones 2010, 9(3):263-268
  9. Kandhro G.A., Kazi T.G., Afridi H.I., et al.: Effect of zinc supplementation on the zinc level in serum and urine and their relation to thyroid hormone profile in male and female goitrous patients. Clin Nutr., 2009, 28, 2, 162-168
  10. Ganapathy S.: Zinc, exercise, and thyroid hormone function. Crit. Rev. Food Sci. Nutr., 1999, 39, 4, 369-390
  11. Maxwell C., Volpe S.L.: Effect of zinc supplementation on thyroid hormone function. A case study of two college females. Ann. Nutr. Metab., 2007, 51, 2, 188- 194
  12. Borawska M.H, Markiewicz-Żukowska R, Dziemianowicz M , Socha K,
    Soroczyńska J, BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. – XLV, 2012, 3, str. 759–765
  13. Da Conceição RR, Fernandes GW, Fonseca TL, Bocco BMLC, Bianco
    AC.Thyroid, Liothyronine Provides Stable Circulating Triiodothyronine Levels in Hypothyroid Rats, 2018 Nov;28(11):1425-1433

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *