Berberyna naturalne panaceum?

Berberyna jest głównym składnikiem Berberysu zwyczajnego, tradycyjnego chińskiego zioła leczniczego stosowanego w zaburzeniach zapalnych i cukrzycy. Jest żółtym, bezwonnym proszkiem o charakterystycznej goryczy [1]. Powszechnie znana już w czasach starożytnych, w Polsce dopiero zyskująca na popularności [2].

Czy słusznie?

Berberyna a glikemia

Najczęściej wymienianym w literaturze działaniem berberyny jest wpływ na obniżanie poziomu glukozy we krwi [3].

Badania dowiodły jej działania hipoglikemicznego w następstwie zwiększenia wrażliwości na insulinę, modulowania mikroflory jelitowej, aktywacji szlaku adenozynowego AMPK, stymulowania glikolizy w tkankach obwodowych oraz  hamowania glukoneogenezy w wątrobie [4].

Lan i wsp. przeprowadził metaanalizę 27 randomizowanych kontrolowanych badań klinicznych z udziałem 2569 pacjentów z cukrzycą typu 2.
Nie stwierdzono statystycznych różnic między stosowaniem berberyny a doustnych leków hipoglikemicznych w obniżaniu poziomów: glikemii na czczo, glikemii poposiłkowej i hemoglobiny glikowanej HbA1c.

Co ważne – we wszystkich 27 badaniach nie zgłoszono poważnych działań niepożądanych [5].

Berberyna a PCOS

Poza leczeniem zaburzeń glikemii berberyna może być zalecana w leczeniu zespołu policystycznych jajników (PCOS), w przebiegu którego obserwujemy hiperinsulinemię i insulinooporność [6]. Berberyna zwiększa bowiem wrażliwość tkanek na insulinę, a jej właściwości terapeutyczne uważa się za porównywalne do metforminy  [7].

Czteromiesięczna kuracja berberyną w dawce 0,4 g trzy razy dziennie poprawiła u badanych pacjentek z PCOS parametry owulacyjne i wzorzec menstruacyjny.

Pozytywnie wpłynęła na insulinowrażliwość oraz poziomy lipidów i  globuliny wiążącej hormony płciowe (SHBG sex hormone binding globulin) u kobiet z PCOS [8].

Analogiczne wyniki otrzymano w randomizowanym badaniu klinicznym z udziałem 89 pacjentek z PCOS, w którym leczenie berberyną w porównaniu z metforminą dodatkowo skutkowało  zmniejszeniem obwodu talii i stosunku talii do bioder (WHR – waist to hip ratio) [9].

Berberyna a zespół metaboliczny

Warto zacząć od tego: czym jest zespół metaboliczny?

Według WHO do stwierdzenie zespołu metabolicznego należy rozpoznać 1 z następujących czynników:

  • Cukrzyca typu 2 (stężenie glukozy na czczo ≥126 mg/dl (7 mmol/l) lub glikemia 2 godziny po obciążeniu glukozą ≥200 mg/dl (11,1 mmol/l))
  • Upośledzona tolerancja glukozy (stężenie glukozy na czczo <126 mg/dl (7 mmol/l) lub glikemia 2 godziny po obciążeniu glukozą ≥7,8 mmol/l (140 mg/dl) i <200 mg/dl (11,1 mmol/l))
  • Nieprawidłowa glikemia na czczo (stężenie glukozy na czczo ≥110mg/dl (≥6,1 mmol/l) i <126 mg/dl (7 mmol/l) lub glikemia 2 godziny po obciążeniu glukozą <140 mg/dl (7,8 mmol/l))
  • Insulinooporność (zużycie glukozy poniżej najniższego kwartyla właściwego dla populacji badanej w warunkach klamry euglikemiczno-hiperinsulinemicznej)

oraz co najmniej 2 z wymienionych poniżej czynników:

  • Otyłość centralna (WHR >0,9 mężczyźni; >0,85 kobiety i/lub BMI >30 kg/m2)
  • Dyslipidemia (trójglicerydy ≥1,7 mmol/L (≥150 mg/dl) i/lub HDL <0,9 mmol/L (<35 mg/dL) mężczyźni; <1,0 mmol/L (<39 mg/dL) kobiety)
  • Ciśnienie tętnicze krwi ≥140/90 mmHg (zweryfi kowane z ≥160/90 mmHg) i/lub leczone nadciśnienie tętnicze
  • Mikroalbuminuria (wydalanie albumin z moczem) ≥20 μg/min lub stosunek stężenia albuminy do kreatyniny ≥30 mg/g [23]

Wracając do tematu czyli berberyna a zespół metaboliczny? Czy to może działać?

W randomizowanym badaniu klinicznym prowadzonym metodą podwójnie ślepej próby z udziałem 106 osób z zespołem metabolicznym podawanie 200 mg suszonego berberysu trzy razy dziennie przez 6 tygodni znacznie poprawiło profil lipidowy pacjentów [10]. W innym badaniu dawka 500 mg pozwoliła również zmniejszyć skurczowe ciśnienie krwi oraz wpłynęła korzystnie na profil wydzielania insuliny [11].

Możliwość zastosowania berberyny w zespole metabolicznym sugeruje, że ma ona także korzystny wpływ na parametry lipidowe

Berberyna a profil lipidowy

W trzech systematycznych przeglądach randomizowanych analizowano hipolipemiczne działanie berberyny.

Jeden z nich zawiera wyniki 11 badań, w których łącznie wzięło udział 874 uczestników. Ich analiza wykazała, że ​​podawanie berberyny znacznie zmniejszyło poziomy trójglicerydów i lipoprotein o małej gęstości (LDL), zauważalnie zwiększyło z kolei poziom lipoprotein o dużej gęstości (HDL) [12].

Analogiczne wyniki otrzymano w metaanalizie Lan i wsp. obejmującej aż 27 badań klinicznych [5].

Być może w przyszłości berebrynę, uda się wdrożyć ją jako wspólny składnik terapii cukrzycy i hipercholesterolemii.

Fogacci i wsp. ocenili wpływ połączenia berberyny i sylimaryny na poziomy lipidów w surowicy i glukozy w osoczu na czczo.

WOW – sylimaryna + berberyna – związek idealny

Sylimaryna- kompleks flawonolignanów z owocu Sylibum marianum w badaniach przedklinicznych ​​hamowała aktywność acylotransferazy cholesterolu i reduktazy HMG-CoA, poprawiając wychwyt LDL przez wątrobę oraz zmniejszając wchłanianie cholesterolu i biosyntezę lipoprotein [14,15].

Zauważono także, że podawanie sylimaryny w celu poprawy kontroli glikemii zmniejszało zapotrzebowanie na insulinę u pacjentów leczonych insuliną z cukrzycą typu 2 i marskością wątroby [16].

Prawdopodobnie sylimaryna poprawiała doustną biodostępność berberyny poprzez bezpośrednią interakcję z glikoproteiną P [17]. Teoria ta wymaga dalszych badań, ale możliwym wydaje się, że skojarzone podawanie sylimaryny i berberyny wiąże się z poprawą zarówno profilu lipidów, jak i poziomu glukozy[18].

Berberyna a nowotwór

Zbadano również wpływ berberyny na zdolność migracji i inwazji komórek nowotworowych. Zauważono, że w ludzkich komórkach raka płuca A549 berberyna modyfikowała ekspresję białka związanego z migracją i inwazją komórek nowotworowych. Hamowała tym samym inwazję oraz rozwój przerzutów, za które odpowiedzialne są białka klasy MMP (metaloproteinazy macierzowe) [19]. Badania wykazały, że berberyna hamuje ekspresję MMP2 i MMP9 w sposób zależny od czasu i stężenia, reguluje również ich ekspresję [20,21].

Możemy więc wywnioskować, że prawdopodobnie ma ona również działanie antynowotworowe, jednak wymaga to dalszych badań i potwierdzenia dotychczasowych wyników

Berberyna – działanie hepatoprotekcyjne

Udowodniono, że berberyna oprócz działania ochronnego na wątrobę, może okazać się skuteczna we wspomaganiu leczenia stłuszczenia wątroby. Swój ochronny wpływ zawdzięcza właściwościom antyoksydacyjnym ale także wspomaganiu detoksykacji poprzez wpływ na enzymy biorące w niej udział [24,25].

Tak naprawdę opisane wyżej właściwości berberyny to tylko przykłady. Równie często wymieniane są także właściwości:

  • Neuroprotekcyjne i przeciwdepresyjne
  • Przeciwzapalne
  • Wspomagające odporność
  • Wspomagające odchudzanie

Berberyna – dawka optymalna?

Najczęściej zalecana dawka dobowa berberyny wynosi 200-1000 mg (za dawkę maksymalną uznaje się 1500 mg) [26].

Możliwe działania niepożądane

Minusem berberyny są słabo opisane działanie niepożądane. Uznaje się że jest surowcem dobrze tolerowanym, a do najczęściej wymienianych działań niepożądanych zalicza się głównie te ze strony układu pokarmowego: biegunka, wzdęcia, zaparcia, bóle brzucha. Pojawiają się także doniesienia dotyczące potencjalnej możliwości kumulowania się berberyny w wątrobie i mięśniu sercowym [27].

Berberyna – przeciwwskazania

Tutaj również mały zasób informacji. Ponad każdą wątpliwość berberyny nie powinny stosować kobiety w ciąży, karmiące piersią oraz dzieci.

Berberyna + metformina – połączenie idealne?

Jak pisałam wyżej  metformina i berberyna wykazują bardzo zbliżony mechanizm działania, stąd też stosowanie równocześnie metforminy i berberyny może powodować nasilenie działania i grozić równie nasilonymi działaniami niepożądanymi. Stąd też stosowanie ich naraz nie jest wskazane – zwłaszcza bez konsultacji z lekarzem.

Berberyna w aptece

Ze względu na rosnące zainteresowanie berberyną, jej preparatów szybko przybywa. W aptece można znaleźć zarówno czystą berberynę jak i preparaty złożone.

Czym warto się sugerować?

Na pewno warto sprawdzić czy preparat który wybieramy jest standaryzowany (czym jest standaryzacja warto przeczytać u Pana Tabletki).

Berberyna – podsumowanie

Jak każdy lek, suplement czy zioło – berberyna może wywoływać działania niepożądane, a gdy używana jest niezgodnie z właściwościami może powodować szkody. Ale przyznać jej trzeba, że jest jednym z surowców o najlepiej udokumentowanym działaniu, przynoszącym ogólnoustrojowe efekty.

Stąd też warto znać jej właściwości i możliwe zastosowania. Dla pacjentów na granicy norm wyników, nie wymagających jeszcze leczenia farmakologicznego jest szansą na pomoc w powrocie do pełnego zdrowia.

Mam nadzieję że ten artykuł trochę w tym temacie wyjaśnił i rzeczywiście pozwoli odpowiedzieć na pytanie czy berberyna jest naturalnym panaceum?

Zdrowia dla Was!

Doktor Hashi

Źródła:

  1. Feng X, Sureda A, Jafari S, et al., Berberine in Cardiovascular and Metabolic Diseases: From Mechanisms to Therapeutics. Theranostics. 2019;9(7):1923–1951
  2. Xu L, Zhao W, Wang D, Ma X.,  Chinese Medicine in the Battle Against Obesity and Metabolic Diseases, Front Physiol 2018; 9: 850
  3. Zhang Y, Li X, Zou D, Liu W, Yang J, Zhu N, Ning G., Treatment of type 2 diabetes and dyslipidemia with the natural plant alkaloid berberine. The Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism 2008, 93: 2559–2565
  4. Imenshahidi, M, Hosseinzadeh H.,  Berberis vulgaris and berberine: An update review. Phytotherapy Research, 2016:30, 1745–1764
  5. Lan J, Zhao Y, Dong F, Yan Z, Zheng W, Fan J, Sun G., Meta‐analysis of the effect and safety of berberine in the treatment of type 2 diabetes mellitus, hyperlipemia and hypertension. Journal of Ethnopharmacology, 2015:161, 69–81
  6. Li Y, Ma H, Zhang Y. et al., Effect of berberine on insulin resistance in women with polycystic ovary syndrome: study protocol for a randomized multicenter controlled trial. Trials 14, 226 (2013). https://doi.org/10.1186/1745-6215-14-226
  7. An Y, Sun Z, Zhang Y, Liu B, Guan Y, Lu M., The use of berberine for women with polycystic ovary syndrome undergoing IVF treatment, Clin Endocrinol (Oxf). 2014 Mar;80(3):425-31. doi: 10.1111/cen.12294
  8. Li, Lin et al., A Single Arm Pilot Study of Effects of Berberine on the Menstrual Pattern, Ovulation Rate, Hormonal and Metabolic Profiles in Anovulatory Chinese Women with Polycystic Ovary Syndrome.” PloS one vol. 10,12 e0144072. 8 Dec. 2015, doi:10.1371/journal.pone.0144072
  9. Wei W, Zhao H. M, Wang A. L., Sui M, Liang K, Deng H., Guan Y., A clinical study on the short‐term effect of berberine in comparison to metformin on the metabolic characteristics of women with polycystic ovary syndrome, Eur J Endocrinol. 2012 Jan;166(1):99-105. doi: 10.1530/EJE-11-0616
  10. Zilaee M, Kermany T, Tavalaee S, Salehi M, Ghayour‐Mobarhan M,  Ferns G. A. A. (2014, Barberry treatment reduces serum anti‐heat shock protein 27 and 60 antibody titres and high‐sensitivity C‐reactive protein in patients with metabolic syndrome: A double‐ blind, randomized placebo‐controlled trial. Phytotherapy Research, 28, 1211–1215. https://doi.org/10.1002/ptr.5117
  11. Pérez‐Rubio K. G, González‐Ortiz M, Martínez‐Abundis E, Robles‐Cervantes J. A., Espinel‐Bermúdez M. C., Effect of berberine administration on metabolic syndrome, insulin sensitivity, and insulin secretion. Metabolic Syndrome and Related Disorders, 2013; 11: 366–369. https://doi.org/10.1089/met.2012.0183
  12. Dong H, Zhao Y, Zhao L, Lu F., The effects of berberine on blood lipids: A systemic review and meta‐analysis of randomized controlled trials. Planta Medica 2013 79, 437–446. https://doi.org/10.1055/s‐ 0032‐1328321
  13. Imenshahidi M, Hosseinzadeh H, Berberine and barberry (Berberis vulgaris): A clinical review, Phytotherapy Research. 2019;1–20].
  14. Skottová N, Krecman V., Silymarin as a potential hypocholesterolaemic drug. Journal of Physiological Research 1998, 47( 1): 1– 7
  15. Sobolová L, Skottová N, Vecera R, Urbánek K., Effect of silymarin and its polyphenolic fraction on cholesterol absorption in rats. Pharmacological Research 2006; 53(2), 104– 112]
  16. Voroneanu L, Nistor I, Dumea R, Apetrii M, Covic A., Silymarin in type 2 diabetes mellitus: A systematic review and meta‐analysis of randomized controlled trials, Journal Diabetes Research 2016, 5147468. https://doi.org/10.1155/2016/5147468, – 10
  17. Gazák R, Walterová D, Kren V., Silybin and silymarin—New and emerging applications in medicine, Current Medicinal Chemistry 2007; 14(3), 315– 338. https://doi.org/10.2174/092986707779941159
  18. F, Grassi D, Rizzo M,  Cicero A,F,G., Metabolic Effect of Berberine-Silymarin Association: A Meta-Analysis of Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Clinical Trials, Phytother Res 2019, 33 (4), 862-870
  19. Li W, Li Q, Kang S, Same, M, Zhou Y, Sun C. et al., Cancerdetector: ultrasensitive and non-invasive cancer detection at the resolution of individual reads using cell-free dna methylation sequencing data, Nucleic Acids Res. 2018 Sep 6;46(15):e89. doi: 10.1093/nar/gky423
  20. Sengupta D, Chowdhury K. D, Chatterjee S, Sarkar A, Paul S, Sur P.K. et al., Modulation of adenylate cyclase signaling in association with mkk3/6 stabilization under combination of sac and berberine to reduce hepg2 cell survivability, Apoptosis 2018; 22, 1–18. doi: 10.1007/s10495-017-1407-x
  21. Liu D, Meng X, Wu D, Qiu Z, Luo H. A Natural Isoquinoline Alkaloid With Antitumor Activity: Studies of the Biological Activities of Berberine. Front Pharmacol. 2019;10:9. Published 2019 Feb 14. doi:10.3389/fphar.2019.00009
  22. Li T, Wang P, Guo W, et al. Natural Berberine-Based Chinese Herb Medicine Assembled Nanostructures with Modified Antibacterial Application. ACS Nano. 2019;13(6):6770–6781. doi:10.1021/acsnano.9b01346
  23. Pachorczyk M., Ferenc T, Kowalski J.: Zespół metaboliczny. Część I: Defi nicje i kryteria rozpoznawania zespołu metabolicznego. Epidemiologia oraz związek z ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych i cukrzycy typu 2. Postepy Hig Med Dosw. (online), 2008; 62: 530-542.
  24. Zhu X., Guo X., Mao G., Gao Z., Wang H., He Q., Li D.: Hepatoprotection of berberine against hydrogen peroxide-induced apoptosis by upregulation of Sirtuin 1. Phytother Res. 2013 Mar;27(3):417-21
  25. Imenshahidi M., Hosseinzadeh H.: Berberis Vulgaris and Berberine: An Update Review. Phytother Res. 2016 Nov;30(11):1745-1764.
  26. You-Jin Ch., Kang-Yo L., Seung-Hwan J., Hyung Sik K., Gayong S., Mi-Gyeong K., Yu-Kyoung O., Seon-Hee O., Dae Won J., Byung-Hoon L.: Activation of AMPK by berberine induces hepatic lipid accumulation by upregulation of fatty acid translocase CD36 in mice. Toxicology and Applied Pharmacology. Vol. 316, 1 February 2017, p. 74-82.
  27. Yu H. H., Kim K. J., Cha J. D., Kim H. K., Lee Y. E., Choi N. Y., You Y. O., 2005. Antimicrobial activity of berberine alone and in combination with ampicillin or oxacillin against methicillin-resistant Staphylococcus aureus. J. Med. Food 8, 454-461.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *